چطور لنتهای تقلبی دیسک شما را نابود میکنند؟
توسط: ترمز خودرو مهمترین سیستم ایمنی محسوب میشود و لنت ترمز، به عنوان قطعای که مستقیماً با دیسک درگیر میشود، نقشی حیاتی در این سیستم ایفا میکند. اما متأسفانه بازار قطعات یدکی ایران مملو از لنتهای تقلبی و بیکیفیتی است که با ظاهری فریبنده و قیمتی ارزانتر، مشتریان ناآگاه را به دام میاندازند. شاید تصور کنید خرید لنت ارزانقیمت یک صرفهجویی اقتصادی است، اما حقیقت تلخ این است که این لنتهای “آشغال” نه تنها خودشان زود از بین میروند، بلکه دیسک ترمز شما را نیز نابود کرده و در نهایت هزینهای چند برابر به شما تحمیل میکنند. در این مقاله در بلاگ رسمی دیناپارت، به بررسی عمیق این معضل میپردازیم و توضیح میدهیم که چرا لنت تقلبی دشمن دیسک ترمز است.
لنت ترمز تقلبی چیست و چرا تولید میشود؟
لنت ترمز تقلبی، محصولی است که توسط کارگاههای غیرمجاز و با استفاده از مواد اولیه ارزانقیمت و بیکیفیت تولید میشود. این لنتها معمولاً در بستهبندیهای شبیه به برندهای معروف (مانند ترمز، زدایی، آکبند، ساسیک، و …) عرضه میشوند تا مصرفکننده تصور کند محصول اصل خریداری کرده است.
علت تولید این لنتها سودجویی اقتصادی است. مواد اولیه لنت ترمز اصل، ترکیبات پیچیده و گرانقیمتی دارند که شامل الیاف فلزی، مواد اصطکاکزا، رزینهای مقاوم به حرارت، و پرکنندههای خاص است. در لنتهای تقلبی، این مواد با موادی مانند خاک اره، پودر سنگ، الیاف بازیافتی، و رزینهای ارزانقیمت جایگزین میشوند. نتیجه، محصولی است که ظاهراً شبیه لنت است، اما عملکردی فاجعهبار دارد.
لنت تقلبی چگونه دیسک ترمز را نابود میکند؟
ارتباط بین لنت و دیسک ترمز مانند ارتباط بین کاغذ سنباده و چوب است. اگر سنباده زبر و نامناسبی استفاده کنید، چوب به سرعت خراشیده و نابود میشود. لنتهای تقلبی دقیقاً همین کار را با دیسک ترمز انجام میدهند. در ادامه، مکانیزمهای این تخریب را بررسی میکنیم:
۱. وجود ذرات سخت و زائدههای فلزی
در فرآیند تولید لنتهای تقلبی، هیچ کنترلی روی اندازه و جنس ذرات تشکیلدهنده وجود ندارد. اغلب این لنتها حاوی ذرات بسیار سخت و زائدههای فلزی تیزی هستند که مانند مته روی دیسک عمل میکنند. وقتی این لنت روی دیسک فشرده میشود، این ذرات سخت سطح دیسک را خراشیده و شیارهای عمیقی روی آن ایجاد میکنند.
این شیارها چند مشکل ایجاد میکنند:
-
کاهش سطح تماس: با ایجاد شیار، سطح مفید تماس بین لنت و دیسک کاهش مییابد و راندمان ترمز پایین میآید.
-
تمرکز تنش: لبههای تیز شیارها باعث تمرکز تنش و ایجاد ترکهای ریز در دیسک میشوند.
-
سایش سریع لنت جدید: وقتی دیسک شیاردار شد، حتی اگر لنت نو و باکیفیتی نصب کنید، به سرعت فرسوده میشود.
۲. ترکیب شیمیایی نامناسب و خورندگی
لنتهای ترمز اصل دارای ترکیبات شیمیایی متعادلی هستند که علاوه بر ایجاد اصطکاک مناسب، با جنس دیسک سازگاری دارند و باعث خوردگی آن نمیشوند. در لنتهای تقلبی، استفاده از مواد نامرغوب و اسیدهای باقیمانده در ترکیب، باعث ایجاد واکنشهای شیمیایی خورنده روی سطح دیسک میشود. این خوردگی، سطح دیسک را زبر و ناهموار کرده و عمر آن را کاهش میدهد.
۳. ایجاد حرارت موضعی شدید (نقاط داغ)
یکی از مهمترین وظایف لنت ترمز، دفع حرارت تولید شده در اثر اصطکاک است. لنتهای اصل با ترکیبات خاص خود، حرارت را به طور یکنواخت پخش کرده و به دیسک منتقل میکنند. لنتهای تقلبی رسانایی حرارتی بسیار پایینی دارند و عایق حرارتی محسوب میشوند. نتیجه این میشود که حرارت در نقاط محدودی از دیسک متمرکز میگردد و “نقاط داغ” (Hot Spots) ایجاد میکند.
این نقاط داغ باعث دو پدیده مخرب میشوند:
-
تاب برداشتن دیسک: حرارت نامتوازن باعث انبساط ناهمسان دیسک و در نهایت تاب برداشتن آن میشود. دیسک تابدار هنگام ترمز گرفتن، پدال را پس میزند و لرزش شدیدی ایجاد میکند.
-
تغییر ساختار متالورژیکی: حرارت بسیار بالا میتواند ساختار کریستالی فلز دیسک را تغییر داده و نقاط سخت و شکننده (مارتنزیت) روی دیسک ایجاد کند. این نقاط مستعد ترک خوردن هستند.
۴. کاهش عمر دیسک تا یکسوم
تمامی عوامل فوق دست به دست هم میدهند تا عمر مفید دیسک ترمز به شدت کاهش یابد. یک دیسک ترمز باکیفیت در شرایط عادی و با استفاده از لنتهای استاندارد، بین ۶۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر عمر میکند. با استفاده از لنتهای تقلبی، این عمر به ۲۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر کاهش مییابد. یعنی شما مجبور میشوید دیسک را دو تا سه برابر زودتر تعویض کنید.
۵. کاهش ایمنی ترمز
فراتر از تخریب دیسک، لنت تقلبی مستقیماً ایمنی شما را به خطر میاندازد:
-
کاهش ضریب اصطکاک در دماهای بالا (محو شدگی یا Fade): لنت تقلبی در ترمزهای مکرر و طولانی (مثلاً در سرازیریهای طولانی) به سرعت داغ کرده و ضریب اصطکاک خود را از دست میدهد. در این حالت، با وجود فشار دادن پدال، خودرو به خوبی نمیایستد.
-
شکنندگی: لنت تقلبی ممکن است در اثر تنشهای حرارتی و مکانیکی ترک بخورد یا خرد شود و به یکباره ترمز را از کار بیندازد.
نشانههای لنت ترمز تقلبی
چگونه میتوان لنت تقلبی را تشخیص داد؟ به این نکات توجه کنید:
۱. بستهبندی: بستهبندی لنت اصل معمولاً چاپ باکیفیت، هولوگرام اصالت، و بارکد دارد. لنت تقلبی اغلب بستهبندی چسبکاری شده یا چاپ نامرغوب دارد.
۲. قیمت: اگر قیمت لنت به طور غیرعادی از بازار پایینتر است، شک کنید. لنت باکیفیت قیمت مشخصی دارد.
۳. ظاهر لنت: سطح لنت اصل یکنواخت، صاف و بدون ترک یا حفره است. لنت تقلبی ممکن است سطح ناهموار، ترکهای ریز، یا ذرات درشت قابل مشاهده داشته باشد.
۴. بوی لنت جدید: لنت جدید بوی خاصی ندارد. برخی لنتهای تقلبی بوی مواد شیمیایی یا نفت میدهند.
۵. صفحه پشتی (Back Plate): صفحه پشتی لنت اصل معمولاً رنگآمیزی یکنواخت و باکیفیت دارد و لبههای آن صاف است. لنت تقلبی ممکن است رنگپاشی نامرغوب یا لبههای برنده داشته باشد.
۶. تست سایش سریع: اگر لنت تازه نصب شده پس از چند هزار کیلومتر به شدت ساییده شده یا صدا میدهد، احتمالاً تقلبی است.
عواقب اقتصادی استفاده از لنت تقلبی
بیایید یک محاسبه ساده انجام دهیم:
-
سناریو اول (استفاده از لنت اصل): خرید لنت اصل با قیمت ۱ میلیون تومان + دیسک اصل با عمر ۸۰ هزار کیلومتر.
-
سناریو دوم (استفاده از لنت تقلبی): خرید لنت تقلبی با قیمت ۴۰۰ هزار تومان + دیسک اصل (که به دلیل لنت بد زودتر خراب میشود) با عمر ۳۰ هزار کیلومتر + لنت تقلبی دوم + دیسک دوم در ۶۰ هزار کیلومتر.
در سناریو دوم، در مدت ۸۰ هزار کیلومتر، شما حداقل دو جفت لنت تقلبی و دو دیسک جدید خریدهاید. هزینه نهایی شما بسیار بیشتر از سناریوی اول است. علاوه بر این، دردسر تعویض مکرر، زمان از دست رفته، و مهمتر از همه، ریسک ایمنی را نیز به این معادله اضافه کنید.
چگونه از دیسک ترمز خود محافظت کنیم؟
۱. خرید از منابع معتبر: لنت ترمز را حتماً از فروشگاههای معتبر و نمایندگیهای رسمی خریداری کنید.
۲. انتخاب برندهای شناخته شده: برندهایی مانند ترمز، زدایی، آکبند، ساسیک (برای خودروهای داخلی)، و برندهای معتبر خارجی مانند Bosch، ATE، Ferodo، و Textar انتخابهای بهتری هستند.
۳. توجه به کد اصالت: برخی برندها دارای کد اصالت و استیکرهای امنیتی هستند که میتوانید از طریق پیامک یا سایت استعلام کنید.
۴. تعویض بهموقع: حتی لنت اصل را نیز در زمان مقرر تعویض کنید. لنت فرسوده نیز میتواند به دیسک آسیب بزند.
۵. توجه به صدای ترمز: اگر پس از تعویض لنت، صدای سوت یا جیر جیر میشنوید، سریعاً به مکانیک مراجعه کنید. ممکن است لنت نامناسب نصب شده باشد.
۶. بررسی ظاهری: گاهی با نگاه کردن به دیسک میتوانید سلامت آن را بسنجید. اگر دیسک شیارهای عمیق یا ترک دارد، باید تعویض شود.
جمعبندی و نتیجهگیری
لنت ترمز تقلبی یکی از خطرناکترین و پرهزینهترین انتخابهایی است که یک راننده میتواند برای خودروی خود داشته باشد. این لنتها با ظاهری فریبنده و قیمتی ارزانتر، مشتریان ناآگاه را جذب میکنند، اما در عمل:
-
دیسک ترمز را به سرعت نابود میکنند.
-
عمر مفید سیستم ترمز را تا یکسوم کاهش میدهند.
-
ایمنی سرنشینان را به خطر میاندازند.
-
در بلندمدت هزینه بسیار بیشتری به مالک تحمیل میکنند.
همیشه به یاد داشته باشید که ترمز، تنها نقطه اتکای شما برای توقف خودرو در شرایط اضطراری است. صرفهجویی چند ده هزار تومانی در خرید لنت، هرگز نمیتواند ارزش جان شما و سرنشینانتان را داشته باشد. با انتخاب لنتهای باکیفیت و اصل، نه تنها از دیسک ترمز خود محافظت میکنید، بلکه سرمایهگذاری هوشمندانهای برای ایمنی و کاهش هزینههای بلندمدت خودروی خود انجام میدهید.
