روان‌کاری شاسی و جلوبندی؛ هر چند وقت یکبار

 سیستم تعلیق و جلوبندی؛ استخوان‌بندی خودروی شما

سیستم تعلیق و جلوبندی خودرو را می‌توان به مفاصل بدن انسان تشبیه کرد. همان‌طور که مفاصل بدون روان‌کاری خشک و دردناک می‌شوند، قطعات فلزی جلوبندی نیز بدون روانکاری مناسب دچار سایش شدید، لقی و در نهایت خرابی می‌شوند. روانکاری صحیح و به‌موقع نه تنها عمر قطعات را افزایش می‌دهد، بلکه راحتی سواری، ایمنی و هندلینگ خودرو را نیز حفظ می‌کند. در این مقاله در بلاگ رسمی دیناپارت، به بررسی جامع زمان‌بندی روانکاری و انواع مواد مناسب برای این کار می‌پردازیم.

 قطعاتی که نیاز به روانکاری دارند

۱. بوش‌های لاستیکی-فلزی:

• بوش طبق بالا و پایین

• بوش میل موج‌گیر (در صورت وجود)

• بوش ستون کمک‌فنر

• بوش سیبک فرمان

۲. اتصالات و مفصل‌ها:

• سیبک فرمان (Tie Rod End)

• سیبک تعلیق (Ball Joint)

• مفاصل طبق

۳. قطعات متحرک دیگر:

• پین‌های لغزان کالیپر ترمز

• مکانیزم ترمز دستی

• لولاهای درب‌ها و درب صندوق (در برخی موارد)

مواد روان‌کاری مناسب و کاربرد هر کدام

۱. گریس لیتیم (Lithium Grease) – همه‌کاره استاندارد

• مشخصات: پایه لیتیم، ضد آب نسبی، دمای کاری -۳۰ تا ۱۳۰ درجه

• کاربردهای اصلی:

  • سیبک‌های فرمان و تعلیق

  • پین‌های کالیپر ترمز

  • یاتاقان‌های چرخ

• مزایا:

  • قیمت مناسب

  • در دسترس بودن

  • سازگاری با اکثر قطعات

• معایب:

  • مقاومت محدود در برابر شستشو

  • عمر مفید متوسط

۲. گریس کلسیم (Calcium Grease) – مقاوم در برابر آب

• مشخصات: پایه کلسیم، مقاومت عالی در برابر آب، دمای کاری -۲۰ تا ۸۰ درجه

• کاربردهای اصلی:

  • قطعات زیرین خودرو در معرض آب

  • مناطق مرطوب و بارانی

  • مفاصل نزدیک چرخ‌ها

• مزایا:

  • مقاومت فوق‌العاده در برابر شستشو

  • محافظت عالی در برابر رطوبت

• معایب:

  • تحمل دمایی پایین‌تر

  • ممکن است با برخی مواد سازگار نباشد

۳. گریس سیلیکونی (Silicone Grease) – برای قطعات لاستیکی

• مشخصات: پایه سیلیکون، غیرسمی، دمای کاری -۴۰ تا ۲۰۰ درجه

• کاربردهای اصلی:

  • بوش‌های لاستیکی

  • واشرهای درزبندی

  • قطعات پلاستیکی

  • نگهدارنده‌های لنت ترمز

• مزایا:

  • عدم آسیب به لاستیک و پلاستیک

  • مقاومت حرارتی بالا

  • عدم جذب گرد و غبار

• معایب:

  • قیمت بالاتر

  • برای بارهای سنگین مناسب نیست

۴. گریس مولیبدنیوم دی‌سولفاید (Molybdenum Disulfide) – برای فشارهای بالا

• مشخصات: حاوی ذرات مولیبدن، رنگ سیاه، تحمل فشار بسیار بالا

• کاربردهای اصلی:

  • مفاصل تحت فشار زیاد

  • قطعات سیستم تعلیق سنگین

  • خودروهای باربر و SUV

• مزایا:

  • تحمل فشارهای شدید

  • کاهش اصطکاک در بارهای سنگین

  • محافظت در شرایط خشک

• معایب:

  • رنگ سیاه و کثیف‌کار

  • ممکن است برای قطعات ظریف مناسب نباشد

۵. گریس پایه تفلون (PTFE Grease) – برای دماهای متغیر

• مشخصات: حاوی تفلون، مقاوم شیمیایی بالا، دمای کاری -۵۰ تا ۲۶۰ درجه

• کاربردهای اصلی:

  • پین‌های کالیپر ترمز (بهترین انتخاب)

  • قطعات نزدیک سیستم اگزوز

  • مناطق با نوسان دمایی شدید

• مزایا:

  • پایداری در دمای بسیار بالا

  • عدم واکنش با سایر مواد شیمیایی

  • روانکاری فوق‌العاده

• معایب:

  • گران قیمت

  • یافتن آن در بازار ممکن است سخت باشد

۶. اسپری سیلیکونی (Silicone Spray) – برای روانکاری سطحی

• کاربرد:

  • لولاهای درب

  • قفل‌های درب

  • سیم ترمز دستی

  • قطعات پلاستیکی داخلی

• نکته: جایگزین گریس برای بارهای سنگین نیست

 روش صحیح روانکاری قطعات جلوبندی

آماده‌سازی:

۱. تمیزکاری: ابتدا قطعه را کامل تمیز کنید (با برس سیمی و محلول تمیزکننده)
۲. بازرسی: قطعه را از نظر سایش، ترک و لقی بررسی کنید
۳. برداشتن گردگیر: در صورت وجود گردگیر لاستیکی، آن را کنار بزنید

روانکاری سیبک‌ها و بوش‌ها:

۱. پیدا کردن nipple روانکار: نقطه ورود گریس (در قطعات جدیدتر)
۲. استفاده از تفنگ گریس: با فشار مناسب و یکنواخت
۳. توقف هنگام بیرون آمدن گریس تمیز: نشانه پر شدن فضای داخلی
۴. پاک کردن گریس اضافی: با دستمال تمیز
۵. نصب مجدد گردگیر: اطمینان از قرارگیری صحیح

روانکاری پین‌های کالیپر:

۱. باز کردن کالیپر: طبق دستورالعمل خودرو
۲. تمیز کردن کامل پین: با سمباده نرم و محلول تمیزکننده ترمز
۳. اعمال گریس مخصوص: فقط روی بدنه پین، نه روی قسمت‌های لاستیکی
۴. مونتاژ مجدد: با رعایت گشتاور توصیه‌شده

نکات حیاتی:

• هرگز از گریس معمولی روی قطعات لاستیکی استفاده نکنید

• از مخلوط کردن گریس‌های مختلف خودداری کنید

• گریس اضافی را حتما پاک کنید (جاذب گرد و خاک می‌شود)

ابزارهای مورد نیاز برای روانکاری حرفه‌ای

ضروری:

۱. تفنگ گریس دستی یا بادی
۲. گریس با کیفیت مناسب
۳. جک و پایه ایمنی
۴. آچارهای مناسب برای باز کردن گردگیرها

توصیه‌شده:

۱. برس سیمی برای تمیزکاری
۲. محلول تمیزکننده ترمز یا دی‌گریزر
۳. سمباده نرم برای پولیش پین‌ها
۴. دستکش یکبار مصرف

برای کارهای تخصصی‌تر:

۱. پمپ گریس برقی
۲. سوزن مخصوص روانکاری (برای نقاط بدون nipple)
۳. گرم‌کن برقی برای گریس‌های سفت در زمستان

 علائم نیاز فوری به روانکاری

شنیداری:

• صدای تق‌تق هنگام چرخاندن فرمان

• جیرجیر یا صدای فلز روی فلز در دست‌اندازها

• قرچ قروچ در هنگام ترمزگیری

بصری:

• ترک‌خوردگی گردگیرهای لاستیکی

• خروج گریس قدیمی و خشک شده

• زنگ‌زدگی روی پین‌ها و مفاصل

احساسی:

• لقی در فرمان (فرمان بازی دارد)

• کشیدن خودرو به یک سمت

• لرزش فرمان در سرعت‌های خاص

• سختی در چرخش فرمان (در خودروهای بدون فرمان برقی)

• صرفه‌جویی: بیش از ۵۰٪ در هزینه‌های بلندمدت

• افزایش عمر قطعات: ۲ تا ۳ برابر

• کاهش هزینه‌های جانبی: مثل سایش لاستیک، مصرف سوخت بیشتر

 اشتباهات رایج در روانکاری جلوبندی

۱. استفاده از گریس نامناسب:

• گریس لیتیم روی قطعات لاستیکی → تخریب لاستیک

• گریس معمولی روی پین کالیپر → گیر کردن در دمای بالا

۲. روانکاری بیش از حد:

• پر شدن کامل گردگیر → پاره شدن گردگیر در اثر فشار

• نفوذ گریس به لنت ترمز → کاهش کارایی ترمز

۳. روانکاری ناکافی:

• فقط سطح خارجی → عدم محافظت از سطوح داخلی

• استفاده از اسپری به جای گریس → عدم ماندگاری

۴. بی‌توجهی به گردگیرها:

• عدم تعویض گردگیرهای پاره شده → ورود آب و خاک

• قراردادن ناصحیح گردگیر پس از روانکاری → خروج گریس

 برنامه پیشنهادی برای مالکان ایرانی

با توجه به شرایط جاده‌های ایران:

۱. هر ۱۵,۰۰۰ کیلومتر: بررسی بصری جلوبندی و روانکاری نقطه‌ای
۲. هر ۳۰,۰۰۰ کیلومتر: روانکاری کامل توسط تعمیرکار مجرب
۳. پس از هر سفر طولانی جاده‌ای: بررسی فوری
۴. پس از فصل بارانی یا برفی: روانکاری اضطراری

مواد پیشنهادی برای بازار ایران:

۱. برای مناطق خشک: گریس لیتیم با کیفیت
۲. برای شمال و مناطق مرطوب: گریس کلسیم یا پایه تفلون
۳. برای خودروهای سنگین: گریس مولیبدنیوم
۴. برای پین کالیپر: فقط گریس پایه تفلون یا سیلیکونی مخصوص

تعمیرگاه‌های معتبر:

• انتخاب تعمیرگاه‌هایی که از مواد باکیفیت استفاده می‌کنند

• اطمینان از تعویض گردگیرهای آسیب‌دیده

• دریافت گزارش کتبی از قطعات روانکاری شده

نتیجه‌گیری: سرمایه‌گذاری کوچک، سود بزرگ

روانکاری منظم شاسی و جلوبندی یکی از مقرون‌به‌صرفه‌ترین کارهای نگهداری خودرو است که بازدهی بسیار بالایی دارد. با صرف چند دقیقه هر چند ماه یکبار (یا پرداخت هزینه‌ای ناچیز به تعمیرگاه)، می‌توانید از هزینه‌های گزاف تعویض قطعات، کاهش ایمنی و از دست دادن راحتی سواری جلوگیری کنید.

سه اصل طلایی برای روانکاری اصولی:
۱. تناوب منظم: بر اساس شرایط رانندگی خود برنامه‌ریزی کنید
۲. مواد مناسب: برای هر قطعه، ماده روانکار خاص خود را استفاده کنید
۳. روش صحیح: روانکاری باید کامل و اصولی انجام شود

به یاد داشته باشید که پیشگیری همیشه ارزان‌تر از درمان است. صدای تق‌تق امروز در فرمان، می‌تواند به معنی تعویض کامل جلوبندی فردا باشد. با روانکاری به موقع، نه تنها پول خود را پس‌انداز می‌کنید، بلکه ایمنی سفرهای خود و خانواده را نیز تضمین می‌کنید.

توصیه نهایی: حتی اگر خودتان دست به آچار نیستید، از تعمیرکار خود بخواهید در هر سرویس، وضعیت روانکاری جلوبندی را بررسی کند. این توجه کوچک می‌تواند سال‌ها به عمر خودروی شما بیفزاید و لذت رانندگی با خودرویی نرم و مطمئن را برای شما حفظ کند.

سایت رسمی دیناپارت